Właśnie podpisałeś umowę na pracę zdalną za 5000 dolarów miesięcznie. Mieszkasz w Polsce, więc co miesiąc przeliczasz te dolary na złote.
Łatwo zapomnieć, że twój realny dochód zmienia się każdego dnia, choć w umowie wciąż stoi 5000 dolarów.
Ukryta obniżka (albo podwyżka)
Umowa w obcej walucie to w praktyce zakład o kurs. Jeśli twoja waluta umacnia się wobec waluty, w której ci płacą, w złotówkach dostajesz mniej. Jeśli słabnie, dostajesz więcej.
Przykład: programista z Polski podpisuje w styczniu 2023 roku umowę na 5000 dolarów miesięcznie, gdy USD/PLN wynosi 4,35. To 21 750 zł miesięcznie.
Do grudnia 2023 roku USD/PLN spada do 3,93. Te same 5000 dolarów to już 19 650 zł, czyli 9,7% mniej, choć nikt niczego nie renegocjował. Ponad 2000 zł miesięcznie zabrał sam kurs.
Dlaczego sam kurs nie wystarczy
USD/PLN pokazuje tylko część historii. Załóżmy, że złoty umacnia się wobec wszystkiego, a nie tylko wobec dolara. Wtedy twoja siła nabywcza w kraju w rzeczywistości rośnie: import tanieje, co częściowo równoważy stratę w złotych. Freelancerzy opłacani w EUR, GBP czy CHF odczuwają to samo.
Jeśli natomiast słabnie tylko dolar, a złoty stoi w miejscu wobec reszty walut, problem dotyczy samego USD. To powód, żeby renegocjować stawkę albo szukać klientów płacących w innych walutach.
Otwórz FX Compass, wybierz PLN i USD i spójrz na lukę między liniami. Jeśli się poszerza, realna wartość twojej umowy się zmienia.
Jak śledzić umowę krok po kroku
1. Zapisz datę podpisania
Dzień, w którym uzgodniłeś stawkę, to twój punkt odniesienia.
2. Ustaw okres w FX Compass
Na panelu ustaw datę początkową na dzień podpisania i wybierz swoją walutę oraz walutę, w której ci płacą.
3. Odczytaj lukę
Jeśli linia waluty wynagrodzenia jest nad linią twojej waluty, umowa jest realnie warta więcej niż w dniu podpisania: to cicha podwyżka. Jeśli na górze jest twoja waluta, umowa traci na wartości i warto zwrócić na to uwagę. Jeśli linie idą razem, wartość jest stabilna.
4. Spójrz szerzej
Dodaj kilka innych walut, żeby sprawdzić, czy ruch dotyczy tylko twojej pary, czy to szerszy trend. Od tego zależy, jak zareagować.
Kiedy renegocjować
Nie ma uniwersalnej reguły, ale warto poruszyć temat, gdy:
- twój realny dochód spadł o 10% lub więcej od podpisania umowy, co jest już odczuwalną obniżką;
- indeks pokazuje wyraźną, narastającą rozbieżność, a nie szum;
- trend trwa pół roku lub dłużej (ruchy w skali tygodni to szum, w skali miesięcy to już trend);
- klient jest w kraju z silną walutą, więc jego koszty się nie zmieniły i korekta stawki jest uczciwa.
Nie renegocjuj z powodu jednego złego tygodnia. W krótkim terminie waluty mocno się wahają. Zanim cokolwiek zdecydujesz, spójrz na trend w widoku 3M lub 6M w FX Compass.
Praktyczne wskazówki, jeśli płacą ci w obcej walucie
Wymieniaj z głową
Nie musisz wymieniać całej wypłaty w dniu jej otrzymania. Jeśli twoja waluta się umacnia, wymieniaj szybciej, bo z miesiąca na miesiąc obce pieniądze kupują mniej. Jeśli słabnie, potrzymanie obcej waluty przez jakiś czas może się opłacić.
Rozłóż klientów na różne waluty
Jeśli wszyscy klienci płacą w jednej walucie, twoje ryzyko walutowe jest maksymalne. Klienci płacący w dwóch lub trzech różnych walutach naturalnie zabezpieczają część tego ryzyka.
Miej zapas
Wydatki na jeden lub dwa miesiące w walucie wynagrodzenia pozwalają samemu wybierać moment wymiany, zamiast robić to pod presją.
Traktuj indeks jak wczesne ostrzeżenie
Wyrób sobie nawyk zaglądania do FX Compass raz w tygodniu. Jeśli waluta wynagrodzenia zaczyna stale tracić wobec koszyka, zacznij planować, zanim pokaże się to w twojej parze.
Przykład
Anna jest projektantką UX w Budapeszcie. Niemiecki klient płaci jej 4000 euro miesięcznie.
W lipcu 2023 roku zauważa w FX Compass, że forint stale umacnia się wobec całego koszyka, łącznie z euro. W ciągu pół roku zyskał około 12% wobec koszyka i około 8% wobec euro.
Za jej 4000 euro dostaje teraz wyraźnie mniej forintów niż w dniu podpisania. Widzi jednak też, że forint jest silny wobec wszystkiego, nie tylko wobec euro. Problemem nie jest więc euro, tylko siła forinta. Jej siła nabywcza na miejscu w rzeczywistości rośnie, bo import tanieje. Mimo to postanawia renegocjować stawkę, ale argumentuje inaczej.
Prosi o 5% podwyżki, powołując się na sytuację rynkową, a klient się zgadza.
Sprawdź waluty swojej umowy
Te linki otwierają panel z parami typowymi dla freelancerów:
- USD wobec PLN i EUR w ciągu roku, dla polskich freelancerów opłacanych w dolarach
- EUR wobec HUF w ciągu pół roku, dla węgierskich kontraktorów z klientami z UE
- USD wobec CZK i EUR w ciągu roku, dla czeskich programistów
- GBP, EUR, USD i PLN w ciągu trzech miesięcy, żeby porównać główne waluty wynagrodzeń
Jeśli zarabiasz w obcej walucie, twój realny dochód ciągle się przesuwa. Nie czekaj, aż zaskoczy cię wyciąg z banku: śledź trend, rozumiej, co za nim stoi, i na tej podstawie podejmuj decyzje. Liczba w umowie zostaje ta sama. To, co za nią kupisz, zmienia się każdego dnia.